Wysoki Staw

with Brak komentarzy

Zaczęło się niewinnie. Jakieś piętnaście tysięcy lat temu nastąpiło ocieplenie klimatyczne i lodowiec, który wówczas stanowił 100% krajobrazu, zaczął się topić. W topniejącym masywie lądolodu powstałe szczeliny zaczęły wypełniać się żwirem i piaskiem, który formował ozy i kemy. Pod grubą pokrywą lodu zaczęły płynąć rzeki rzeźbiąc głębokie doliny. Wymywany w ten sposób piasek z moreny czołowej tworzy rozległe pokłady sandrowe. Minęło jakieś trzy tysiące lat jak z bicza trzasnął :) Lodowiec rozpadł się na bryły zagrzebane w osadach glacjalnych. A po ich stopieniu powstały w tych miejscach zagłębienia, kotliny lub baseny wypełnione wodą. Przez następne kilka tysięcy lat poziom wody opadał i opadał. Tak powstała piaszczysta Równina Wkrzańska. Wysuszony piasek przenoszony wiatrem tworzył wydmy śródlądowe o znaczących rozmiarach. Osiem tysięcy lat temu zaczął podnosić się poziom wód w morzu, tworząc olbrzymie zastoisko wodne w miejscu Zalewu Szczecińskiego. Tak powstałe jezioro ancylusowe, a potem morze litorynowe sięgało po dolinę dolnej Odry aż do jeziora Miedwie. Spowolniony w ten sposób nurt wód osadzał naniesione żwiry i piaski na dnie dolin, powodując ich wypłycanie a następnie rozwój torfowisk. Dzięki tym zjawiskom krajobraz Puszczy Wkrzańskiej poprzecinany jest licznymi wąwozami, w których wartko płyną strumienie wypływające z wielu jezior, stawów czy mokradeł.

Jednym z takich zbiorników wodnych jest Wysoki Staw. Patrząc dzisiaj na zaśmiecony, zarośnięty staw trudno nie poddać się swoistej melancholii. Dzisiaj nikt już nie pamięta, jak ważny był dla Szczecina. Za to pewnie każdy Szczecinianin i nie tylko kojarzy fontannę na placu Orła Białego. Otóż, pierwsza woda, która wytrysnęła z gardeł maszkaronów  barokowej fontanny w 1732 roku pochodziła właśnie z Wysokiego Stawu,  doprowadzona w roku 1578 na Plac Orła Białego (niem. Rossmarkt) i ulicę Wielką Tumską (Farna) drewnianym rurociągiem. Niestety nie spodobało to się Napoleonowi, który zniszczył wodociąg w 1813 roku. W 1910 przypominano sobie o ujęciu wody z Wysokiego Stawu. Ponieważ w szczecińskich kranach brakowało wody, postanowiono uruchomić ujęcie otaczając staw murem i tworząc całą infrastrukturę hydrotechniczną. Między innymi wybudowano w 1914 roku dwie wieże ciśnień ze studniami.

Reasumując: dzięki lodowcowi który panoszył się tutaj piętnaście tysięcy lat temu mogłem dzisiaj zrobić niżej zamieszczone zdjęcia. I wcale nie przeszkodził mi w tym ani piętnastostopniowy mróz ani wczesna godzina, a wręcz przeciwnie :)

Dodaj komentarz